Voor wie

Patiënten waarbij een rol van chronische stress of hormonale ontregeling wordt vermoed, dus een verstoring van de stress-as (HPA-as). Dit onderzoek wordt ingezet bij zowel aspecifieke klachten als bij duidelijke hormonale ontregeling.
 

Indicaties voor het uitvoeren van een cortisol dagprofiel:

  • Chronische vermoeidheid en energietekort
    Met name bij onverklaarde vermoeidheid of een verstoord dag-nachtritme.
  • Slaapstoornissen
    Problemen met inslapen of doorslapen, vooral bij vermoeden van verhoogd avondcortisol.
  • Stressgerelateerde klachten
    Langdurige psychische of fysieke stress, burn-out klachten en verminderde stressresistentie.
  • Metabole ontregeling
    Insulineresistentie, schommelingen in de bloedsuikerspiegel of gewichtstoename.
  • Stemmingsklachten
    Depressieve klachten, angststoornissen of prikkelbaarheid.
  • Hormonale disbalans
    Bijvoorbeeld bij cyclusstoornissen, overgangsklachten of verminderde DHEA-productie.
  • Cardiovasculaire risicofactoren
    Zoals hypertensie of verhoogde sympathicusactiviteit.
  • Onverklaarde klachten
    Zoals duizeligheid, hypotensie of verminderde belastbaarheid.

Waarom

Cortisol is een essentieel hormoon dat een centrale rol speelt in de stressrespons, het energiemetabolisme en het dag-nachtritme. De aanmaak van cortisol volgt een duidelijk circadiaan patroon, waarbij de hoogste concentratie wordt bereikt in de ochtend en deze gedurende de dag geleidelijk afneemt tot een minimum in de avond. Verstoring van dit ritme kan wijzen op dysfunctie van de hypothalamus-hypofyse-bijnier (HPA)-as en wordt frequent gezien bij chronische stress, vermoeidheid, slaapstoornissen en metabole ontregeling.

Wat

Het cortisol dagprofiel is een functioneel onderzoek waarbij de cortisolspiegel op meerdere tijdstippen gedurende één dag wordt gemeten. Dit gebeurt middels speekselafname op zeven vaste momenten, waarmee het fysiologische dagritme van cortisol nauwkeurig in kaart wordt gebracht. Speekselcortisol weerspiegelt de biologisch actieve (vrije) fractie van cortisol en is daarmee een betrouwbare parameter voor de beoordeling van de bijnierfunctie.

Het is raadzaam om het onderzoeksresultaat te interpreteren in samenhang met andere parameters, zoals DHEA, schildklierfunctie en ontstekingsmarkers, om een volledig beeld van de regulatie van de stress-as te verkrijgen.